Zirai İlaçlama Uçağı ZİU Projesi

[3elmas]

Daha onceden bu projeyi duymamistim yeni haberim oldu 600 beygir MTOW 3290 kg breh breh breh

ZİU yıl sonunda uçacak

Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TAI) tarafından tasarlanan Zirai İlaçlama Uçağı (ZİU), sonunda uçuş testlerine başlıyor. Alttan tek kanatlı, üç palli piston motorlu, kuyruktan tekerlekli, sabit iniş takımlı uçak TAI'nin tasarladığı ilk insanlı hava aracı olacak. Engebeli arazilere iniş kalkış yapabilecek ZİU, bin 500 litrelik deposuyla zirai ilaçlamanın yanı sıra orman yangınlarında da kullanılabilecek.

Başbakanlık tarafından 1 Nisan 1997 tarihinde tasarım çalışmaları TAI'ye verilen ZİU'nun ön dizaynı 1 Temmuz 1997'de tamamlandı. Tasarım ve Geliştirme Koordinatörü Gürsel Erarslanoğlu ve Proje Sorumlusu Bülent Korkem yönetiminde 25 kişilik ekip 16 Şubat 1998 tarihinde detay tasarım aşamasına geçti. Şu anda ZİU'nun detay tasarımı, malzeme, teçhizat alımı ve üretim aparatlarının imali sürüyor. Uçağın gövdesinin imalatına ise önümüzdeki aylar içinde başlanacak.

İLK UÇUŞ YIL SONU

ZİU'nun ilk uçuşunun yıl sonuna doğru yapılması planlanıyor. İlk etapta uçaktan iki adet üretilecek. İlk uçak TAI'nin, ikinci ise Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün sertifikasyon işlemleri ve uçuş testleri için kullanılacak. Teslimat ve seri üretimin 2000 yılı içinde başlaması planlanıyor. Tek kişilik bu uçağın, eğitim amaçlı kullanılması için iki kişilik modelleri üzerinde de çalışmalar yapılıyor.

GÖVDE ÇELİK UZAY KAFES

Zirai İlaçlama Uçağı'nın gövdesi çelik uzay kafes olarak tasarlandı. Çelik kullanılmasının nedeni zirai ilaçlama uçaklarında çok karşılaşılan kazalar sonrasında bu kafesin şoku alarak pilotun hayatını kurtarabilmesi. Gövdenin ana iskeletinin de çelikten imal edilmesi, çok zor şartlarda kullanılan ilaçlama uçağının uzun ömürlü olmasını sağlayacak. Geri kalan bölgelerde ise alüminyum kullanılacak. Uçağın kanat ucu, ilaç tankı ve motor hava girişlerinin de kompozitten imal edilmesi planlanıyor. TAI kompozit malzeme konusunda yüksek teknoloji ve iyi bir tecrübeye sahip. Ancak yetkililer maliyetleri düşürmek için daha ucuz olan metali tercih ettiklerini belirtiyorlar. Ayrıca Türkiye'deki zirai uçak işletmecileri uzun yıllardır metal gövdeli uçaklar kullanmaları ve bakımlarına da alışkın olmaları bu karar üzerinde etkili oldu.

PİSTON MOTORLU

ZİU'da motor olarak Kanada Orenda Recip şirketinin imalatı OE-600A piston motoru kullanılacak. Üretilecek diğer uçaklarda da bu motorların kullanılması amacıyla geçtiğimiz günlerde Kanadalı şirketle bir sözleşme imzalandı. Orenda şirketi turbün teknolojisi üzerine çalışan bir şirket. Ürettiği uçak motorları ve güç ünitelerinin kullanımı yaygın. Uzun yıllardır geliştirdiği OE serisi motorlar Kingair C90, Cessna 421, Piper PA31B, Air Tractor 401 gibi uçaklarda kullanılıyor. 1997'de tasarlanmaya başlanan OE-600A motoru geçen yıl mart ayında Kanada, mayıs ayı içinde de Amerikan Sivil Havacılık Otoritesi FAA tarafından onaylandı.

ZİU'ya 600 hp güç sağlayan OE-600A motoru 8 silindirli, turboşarjlı yakıt enjeksiyonuna sahip ve sıvı soğutmalı. İlk motorun haziran ayında teslim edilmesi planlanıyor. TAI yetkilileri, Türkiye'deki zirai ilaçlama şirketlerinin piston motorlar konusunda uzman olması nedeniyle bu tip bir motor tercihinde bulunduklarını belirtiyorlar. Piston motorlar, turboproplara göre daha çok yakıt harcıyor. Ancak emniyet oranı yüksek. Bakımları da çok kolay ve ucuz. Ayrıca turbopropların pistonlu motorlara göre fiyatları 2.5 ila 4 kat daha fazla. Maliyetlerin çok önemli olduğu zirai havacılıkta bu fark önemli bir engel teşkil ediyor.

D8 ilgisi

Türkiye öncülüğünde İran, Pakistan, Mısır, Endonezya, Malezya, Nijerya ve Bangladeş'ten oluşan D-8 ülkeleri tarafından da ortak proje olarak kabul gören bu çalışmada, üye ülkelerin ihtiyaçları doğrultusunda ZİU üzerinde yeni tasarımlara da geçilebilecek. İlerki aşamalarda piston motor yerine çok daha fazla güç sağlayacak turboprop motorlu modelinin geliştirilmesi planlanıyor.

Uçağın kokpiti çok basit tasarlandı. Zor şartlarda kullanılan zirai ilaçlama uçakları için pilotlar kokpitte çok rahat hareket edebilecekler. Uçağın kumanda sistemi mekanik yani kanatçık, kuyruk gibi kumanda satıhları kokpitten tel ile hareket ettiriliyor. Mekanik sistem, bakım konusunda da önemli bir kolaylık sağlıyor.

ÜRETİM YAKINDA

ZİU, ilerki yıllarda Avrupa Sivil Havacılık Otoritesi JAA'nın hazırladığı FAR/JAR 23 normal kategori uçak sınıfına uygun olarak sertifike edilecek. Önümüzdeki günlerde TAI Pazarlama Bölümü, uçağın Türkiye içindeki satış imkanları için zirai uçak işleten şirketlerle görüşmeler yapmaya başlayacak. Uçağın alınacak sonuçlar doğrultusunda üretim planı yapılacak.

ZİU'nun teknik özellikleri

Performans:
Kalkış Mesafesi: 250 metre
İniş Mesafesi: 220 metre
Havada Kalış Süresi: 4 saat
Menzil: 900 kilometre
Minumum Hız: 104 kilometre/saat
Azami Seyir Hızı: 269 kilometre/saat
Boyutlar:
Uzunluk:10.9 metre
Yükseklik: 3.86 metre
Kanat Açıklığı: 13.97 metre
Ağırlıklar:
Maksimum Kalkış ağırlığı: 3.290 kg
Taşıyabileceği Yük: 1.500 kg
Yakıt Kapasitesi: 400 litre
İlaç Kapasitesi: 1.500 litre
Motor:
Model: Orenda OE600A 8 silindirli, turboşarjlı yakıt enjeksiyonlu, sıvı soğutmalı
Gücü: 600 hp
Yakıt Tüketimi: Saatte 0.44 lb/hp

Zirai ilaçlama uçağı üretiminin Türkiye macerası
TAI'nin zirai ilaçlama uçağı projesi, üretim çalışmalarının ilki değil. 1948'de Türk Hava Kurumu'nun (THK) Etimesgut Uçak Fabrikası'nda üretilen İngiliz Magister tipi eğitim uçaklarından ikisini tadil ederek yapılarak sıtma mücadelesi için ilaçlama uçağı haline getirildi. İki kişilik olan uçakların öğrencinin oturduğu ön kokpiti söküldü ve buraya bir ilaç deposu kondu. Denemeler yapılan ve beğenilen uçak için sipariş alınamayınca seri üretiminden vaz geçildi.

İkinci proje 1970'lerin sonunda başladı. O yıllarda gelişmeye başlayan Türk zirai ilaçlama pazarı gözönüne alınarak Kayseri Hava İkmal Bakım Tesis'lerinde Albay Ergün Belirgen başkanlığında bir uçak tasarlanmasına karar verildi. Mavi Işık adı verilen proje ile Türk Havacılık Sanayii tekrar canlandırılacaktı. Zirai ilaçlama uçağı ile başlayan çalışmaları askeri bir eğitim uçağının tasarlanması izleyecekti. Mavi Işık projesi tümüyle Türk mühendisleri tarafından tasarlandı. Pervane ve motoru dışındaki aksam da yerli olanaklarla üretildi. Mavi Işık 78XA adlı prototip 14 Mayıs 1979'da ilk uçuşunu gerçekleştirdi. İkinci uçak Mavi Işık G ise Eylül 1981'de uçtu. Uçaklar daha sonra Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından sertifike edildi. Ancak projenin devamı getirilemedi. Şu anda Mavi Işık G, İstanbul Yeşilköy'deki Havacılık Müzesi'nde sergileniyor.

Zirai ilaçlama uçağında 3'üncü proje THK tarafından 1997 yılında başlatıldı. GAP'la ortaya çıkacak ilaçlama uçağı ihtiyacıyla birlikte orman yangınlarında da kullanılması düşünülen uçak için yerli üretim yapılmasına karar verildi. Uçak olarak İngiliz tasarımı burundan tekerlekli, turboprop motorlu Field Master seçildi. Emekli Tümgeneral Fazıl Aydınmakina başkanlığında bir ekip uçağın montaj işlemlerine aynı yıl ağustos ayı içinde başladı. İngiltere'den gelen parçaların yanı sıra bazı parçalar da Türkiye'de üretildi. Birim fiyatı 400 bin dolar olan uçaktan iki adet imal edildi. THK'nın ekonomik sıkıntısı nedeniyle bu proje de yaşatılamayarak durduruldu.

[3elmas]

Birde su haberi buldum, tarihi biraz eski icindeki insanlar gitmis ama olsun gunumuzdeki ucak, tank, roket vs uretimi coskusu aynen yasaniyor haberde

ZİRAİ İLAÇLAMA

Ayrıca TAI tarafından üretilen Ziraai İlaçlama Uçağı da (ZİU) fuarda görücüye çıktı. 4 saat süreyle havada kalabilen, 900 km. menzilli uçak, 1500 litrelik ilaç deposuna sahip.

25 ülkeden 230 firmanın katıldığı fuarın açılış törenine Demirel, TBMM Başkanı Yıldırım Akbulut, Başbakan vekili Devlet Bahçeli, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu ve Milli Savunma Bakanı Sabahattin Çakmakoğlu'nun yanısıra, çok sayıda üst düzey askeri ve sivil yetkili de katıldı.

[murattekin]

Hocam bu Ziu projesi haberi güncel mi? Zira ben o uçağın bir süre önce üretilip bir kenara atıldığını sanıyorum. Hatta islam ülkelerinin ilaçlama uçağı ihtiyacı gibi garip bir konseptle program başlamıştı (Neden sadece islam ülkeleri??). Şu anki "güncel" (Çok güncel...Evet) Tai web sitesinden bu uçakla ilgili tüm bilgiler kaldırılmış durumda.
en son Uğur Cebeci'nin 28 Şubat 1999 tarihli yazısında bahsi geçmiş. Uçak 2000 yılında ilk uçuşunu (muhtemelen de son uçuşunu) yapmış.

Bu da Sayın tuncay Deniz'in sitesinden:

[cagdas44]

Hocam bu Ziu projesi haberi güncel mi? Zira ben o uçağın bir süre önce üretilip bir kenara atıldığını sanıyorum. Hatta islam ülkelerinin ilaçlama uçağı ihtiyacı gibi garip bir konseptle program başlamıştı (Neden sadece islam ülkeleri??). Şu anki "güncel" (Çok güncel...Evet) Tai web sitesinden bu uçakla ilgili tüm bilgiler kaldırılmış durumda.
en son Uğur Cebeci'nin 28 Şubat 1999 tarihli yazısında bahsi geçmiş. Uçak 2000 yılında ilk uçuşunu (muhtemelen de son uçuşunu) yapmış.

Bu da Sayın tuncay Deniz'in sitesinden:

Murat hocam proje güncel değil. Proje Necmettin Erbakan'ın başbakan olduğu dönemde şekillendirildiği için hedef D-8.

[3elmas]

Simdide Tayyip basbakan Tayyip basbakan pekte fark yok yani ogrencisi hayatta ve ulkenin basinda.Ucan ziu lar n'oldu kimbilir.

[cagdas44]

2. UÇAK, HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSLİĞİ KURULTAYI BİLDİRİLER KİTABI'nda anlatılanlarla ve dış kaynaklardan elde ettiğim görsellerle Zirai İlaçlama Uçağı projesi.

Zirai İlaçlama Uçağı Prototip Geliştirme Projesi'nin başlangıcı, 1997 yılında, o dönemin
hükümetinin Başbakanlık Stratejik Araştırmalar ve Teknoloji Geliştirme Başmüşavirliği (SATEG) tarafından başlatılan bir proje yarışmasına dayanmaktadır. Sözkonusu müşavirlik, 2 Nisan 1997 tarihinde "En Ekonomik Zirai İlaçlama Metodunun Belirlenmesi ve Uygulaması" Kapsamında Türkiye'nin İhtiyacına Yönelik ve İhraç Edilebilir Bir "Zirai İlaçlama Uçağı"nın Ön Tasarım Şartnamesi yayınlamıştır. Şartnamede özellikleri belirtilen uçağın, yurtiçinden ilgili kişilerin katılımı ile bir seri toplantılar sonucunda belirlenmiş olması nedeni ile Türkiye'nin ihtiyacına yönelik bir uçak olduğu varsayılmıştır.
Kuruluşumuz bu proje yarışmasına katılmış, çalışmalanm bir raporla ilgili makama 1 Temmuz 1997 tarihinde sunmuştur. Daha sonra, ilgili başmüşavirliğin devamlılık gösterememesi nedeniyle proje yarışmasının sonucu hakkında bilgi alınamamış, ancak TAI yönetimi 1997 yılı sonunda projeye detay tasarım ve prototip üretim safhası ile devam etme kararı almıştır. Bu arada hükümetin, Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye'nin üye olduğu (Developing 8) D-8 Grubu bünyesindeki işbirliği çerçevesinde de bir zirai ilaçlama uçağı tasarımı ve prototip üretimi yapılması yönündeki girişimleri ile, proje uluslararası bir nitelik te kazanmıştır.
Proje, Dışişleri Bakanlığı'nın 19 Eylül 1997 ve 14 Ekim 1997 tarihli yazılarıyla Türkiye'nin öncülük ettiği D-8 Grubu'nun pilot projesi haline gelmiştir. D-8 çerçevesinde yürütülen bu projenin lider ülkesi konumunda olan Türkiye adına proje, TAI tarafından yürütülmüştür.

TAI Yönetim Kurulu kararıyla geliştirme masrafları TAI tarafından karşılanmak üzere ve ayrıca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile TÜBİTAK tarafından sağlanan kısmi destekli proje, başlangıcından itibaren yaklaşık olarak 1.5 yıllık bir zaman diliminde rekor denilebilecek bir süratle bitirilmiş ve ilk uçuş 26 Haziran 2000 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleşmiş proje takvimi Tablo-1'de verilmektedir.

TAI yönetiminin almış olduğu projeye devam kararının başlıca iki dayanağı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi ülkeiçi ihtiyaçlara cevap verebilecek bir ürünün geliştirilmesidir. Bundan daha önemli olarak görülen diğer unsur ise, mühendislerimiz için son derece elverişli bir çalışma ortamı oluşturarak bir eğitim projesi olarak görülmesi ve kavramsal tasarımdan başlayarak detay tasarım ve prototip üretimi safhalarını da kapsayacak şekilde ve gerek teknik, gerekse organizasyon açısından ürün geliştirme yeteneği altyapısı oluşturma çabalarına katkı sağlayacağının önceden görülmüş olmasıdır.



GEREKSİNİMLERİN ORTAYA KONMASI
TAI yayınlanmış olan teklife, çağrı dosyasına hazırladığı ön tasarım ile 1997'de cevap vermiştir. Kabul edilemeyecek düzeyde yüzeysel olan teklife çağrı dosyası, tasarımların istenilen performans ve teknik özelliklere uygunluğunun hangi değerlendirme matrisine göre ve hangi kıstaslar ile belirleneceği konusuna açıklık getirmemiştir. TAI bu aşamada tasarımın teknik ve perlonu <-.ns özelliklerinin sağlanmasının yanısıra tasarımdan üretime hızla geçilebilecek prototip imali, sen .Vetime yönelik kolay modifiye edile-bilecek takım ve aparat tasarımı konularını da dikkate alacak bir tasarım üzerinde çalışmıştır. SATEG Teklife Çağrı Dosyası'nda belirtilen ve projenin tasarım aşamasındaki
çeşitli toplantılar ile belirlenen ZIU Tasarım Şartlan ana şartlan Tablo-2'de gösterilmiştir.

ZIU projesinde çok yüzeysel hazırlamış Teklife Çağrı Dosyası nedeniyle ZIU ön tasarımı
aşamasında sistematik ürün tanımı yapılması mümkün olamamıştır. Edinilen deneyim ışığında birçok projede teklife çağrı dosyasının içeriği konusunda müşteri ile önemli dialog metodları geliştirilmiştir. Hedef ürün tanımlamasında tasarımın başlangıç aşamalarından itibaren bilgisayar ortamında elektronik üç boyutlu model, platform performans ve boyutlandırma, aerodinamik, sistem mekaniği, uçuş mekaniği temel yapısal bütünlük ve sistem genel güvenirliği değerlendirme analizleri ve simülasyonları yapılmıştır.

ZIU projesinin, havacılıkta çok yakın benzerleri bulunan ve üzerinde kullanılan teknolojileri tamamen belli, açık ve askeri olmayan sabit kanatlı bir uçak geliştirilmesi açısından önemli bir teknik risk olmadığı değerlendirilmiştir.

Uretilebilirlik konusunda projenin en kısa sürede pazara yönelik ürün ortaya çıkarabilmesi için ilk prototip aşamasından itibaren seri üretimine yönelik imalat altyapısı organize edilmiştir. Tamamen elektronik ortamdaki teknik veri paketleriyle birçok kritik parçanın CAD verisinden doğrudan CAM programları yazılmıştır. Gene CAD tasarımından direkt olarak takım ve aparat tasarımı yapılarak, tahta veya metal birebir ölçekli model yapılmadan, direkt ilk prototip üretilmiş ve hiç sorunsuz ana uçak parçalan biraraya getirilmiştir.

Yürürlükteki mevzuatlara uygunluk bakımından en önemli nokta ülkemizde kullanılmakta olan zirai ilaçlama uçaklarının çok eski teknoloji, bazılarının Sivil Havacılık Mevzuatı'na uymamasına rağmen ülkemize ithal edilmeleri projede önemli bir mevzuat uygunluğu oluşturma problemi olmuştur. Bu çerçevede Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü nezdinde girişimlerde bulunulmuştur. Kavram testi olarak prototip geliştirme-imalat öncesinde müşteri görüşlerine başvurulmuş, bu konuda anket ve müşteri ziyaretleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca projede prototip test pilotu olarak görevlendirilen
deneyimli bir zirai ilaçlama pilotunun ve uçuş test mühendisinin bu amaçla birlikte ABD'de bir test pilotu kuruluşunda eğitim görmeleri sağlanmıştır.

TASARIM VE MÜHENDİSLİK FAALİYETLERİ
Aerodinamik Analizler
Zirai İlaçlama Uçağı ZlU'nun aerodinamik analizlerinin Önemli bir kısmı VSAERO programı ile yapılmıştır. Yapılan analizler ile elde edilen çözümler ile uçağın uçuş zarfı içindeki kritik manevralar incelenmiş, oluşturulan yük bilgileri yapısal tasarım/analiz çalışmalarında kullanılmıştır. Şekil 1 'de ZIU kanadı için gerçekleştirilmiş iki ve üç boyutlu analizlerden örnekler sunulmaktadır.

VSAERO ile pervane akımını da modellemek mümkündür. ZlU'nun VSAERO ile elde edilmiş
değişik modelleri mevcuttur. Bu modellerde tüm hareketli yüzeyler (flap, aileron, irtifa dümeni.istikamet dümeni) modellenerek tam bir aerodinamik veri tabanı oluşturulmuştur. Bu veri tabanı kullanılarak yapılan statik/dinamik kararlılık ve kontrol analizlerinde uçuş testleri öncesi önemli sonuçlar elde edilmiştir.



TAI bünyesinde geliştirilmekte olan Yapışız Sonlu Hacimler Akış çözücüsü (TUNS) ile, her türlü karmaşık konfıgürasyon çevresindeki, alçak sesaltı hızlardan, sesüstü hızlara kadar sürüklemeli ya da sürüklemesiz akışı inceleme kabiliyeti elde edilmektedir. Şekil 2'de bu üç boyutlu Euler/Navier-Stokes çözücü ile ZIU için yapılmış olan Euler çözümleri sunulmuştur.





Yapısal Tasarım ve Analizler
ZIU Projesi'nde öncelikle hedeflenen, TAI bünyesinde tamamen bilgisayar ortamında tasarım, analiz, simulasyon ve üretim bilgi paketinin ortaya çıkarılabileceği tasarım organizasyonu ve disiplinin oluşturulması olmuştur. Bu amaçla UniGraphics (UG) yazılımı kullanılarak ZlU'nun üçboyutlu modellemesinden başlanılarak, ayrıntılı imalat ve montaj resimleri tamamen CAD ortamında gerçekleştirilmiştir. ZIU Projesi'nden elde edilen deneyimler ile TAI'de yapısal tasarım, digital ürün veri paketi oluşturma süreçleri uluslararası standartlarda tanımlanmıştır.

Zirai İlaçlama Uçağı Projesi'nde ürüne ait bütün üretim bilgileri bilgisayar ortamında oluşturulmuş olup, bütün bölümler eşzamanlı olarak tek bir noktada toplanan ürün bilgilerine ulaşmalarını sağlayan bir CAD/CAM sisteminde çalışmışlardır. Gene bu CAD bilgileri direkt kullanılarak imalat takım ve aparatları tasarlanıp üretilmiştir. Bu projede kullanılan CAD /CAM ve ürün veri yönetimi sistemleri JSF, Boeing 777 ve bunun gibi diğer projelerde kullanılan sistemlerle aynı seviyededir.

Detay parçalar tasarım grupları tarafından tasarlanmaya başlanmasından itibaren, bilgisayar ortamında komponentlerin montajına başlanılmıştır. Aynı zamanda teknik resim ağacı da bilgisayar ortamında oluşturulmuştur. Üç boyutlu sayısal modeli oluşturan her seviyedeki model, en ayrıntılı detay parçaların UniGraphics Model Manager ile elektronik ortamda birleştirilmesi ile elde edilmiştir. Elektronik montaj sırasında birleşim ve tolerans uyumları parametrik ve otomatik olarak gerçekleştirilmiştir.

ZlU'nun benzer olarak tüm imalat ve montaj aparatları da tamamen UG ortamına aktarılan digital tasarım bilgilerinin doğrudan kullanımıyla tasarlanmıştır. Bu sayede parça ile imal edilmesinde kullanılan aparat ve jiğlerde uyumsuzluk sıfıra yakın bir seviyeye indirilmiş, bilgi aktarımı yüksek güvenilirlik ve el işlemlerini ortadan kaldırarak gerçekleştirilmiştir. Nümerik kontrollü (NC) işleme tezgahlarında yapılacak işlemler için de benzeri şekilde, sayısal ürün bilgileri doğrudan NC işleme programlarına aktarılmıştır. Tasarım sırasında kritik parçaların NC işleme programları hemen oluşturularak kesme ve işleme benzetimleri tasarım iterasyonu içinde interaktif bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Böylelikle tasarım aşamasında üretilebilirlik kontrolü, üretim maliyeti hesaplaması ve hızlı üretim alternatifi oluşturma imkanı sağlanmış ve başarılmıştır.

Yapısal analiz çalışmaları, uçak yapısından istenilen teknik performans özelliklerine bağlı olarak oluşturulan tasarım gereksinimlerinin ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğun sağlanması amacıyla yapılmıştır.

TAI'de bu kapsamda komple bir uçak için yapısal analiz çalışması ilk olarak ZIU Projesi'nde gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede ZIU yapısal analiz çalışmaları kapsamında statik ve dinamik mukavemet analizleri yapılarak yapının boyutlandırılması, gerekli testlerin belirlenmesi, yapısal bütünlüğün sağlanması, yorulma ve hasarda tolerans açısından kritik parçaların tesbiti ve bunların sonucu olarak lojistik destek, bakım ve idame için gerekli mühendislik bilgilerinin oluşturulması sağlanmıştır.

ZIU Projesi kapsamında, kullanım 'know-how'ı oluşturulan paket yazılımların içinde en önemlileri havacılık sektöründe kullanım] standart hale gelmiş olan MSC/NASTRAN-PATRAN yazılımlarıdır. Ticari paket yazılımlarına ilave olarak, ayrıntılı statik gerilme, şekil değiştirme/deformasyon değerlerine bağlı olarak yapının tüm elemanları için şart koşulan emniyet faktörlerinin sağlanması amacıyla çeşitli analiz yazılımları TAI'de geliştirilmiştir.

ZIU projesinde kapsamında yapılan çalışmalar A400M projesi için temel olacağı bilinci ile
gerçekleştirilir; Sonuç olarak TAI, ZIU ile oluşturmaya başladığı yapısal tasarım ve analiz
A400M programına hazır olma yolunda önemli bir kilometre taşı oluşturmuştur.

Uçuş Testleri
ZIU Projesi Uçuş Test Programı 16 Haziran 2000 tarihinde yavaş taksi testi ile başlamıştır. Uçuş test programının tamamı bu konuda eğitilmiş TAI uçuş test mühendisi ve pilotu tarafından hazırlanmıştır.

Test planları, veri kayıt kartları, log-booklar, dakikalı uçuş detay planı, uçuş raporları ve uçuş test raporları havacılık kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. İlk uçuşunu 26 Haziran 2000'de başarı ile tamamlayan ZIU, 28 Haziran 2000'deki ikinci uçuşunda da tüm uçuş boyunca her yönden kararlı bir uçuş sergilemiştir. Üçüncü uçuş testi 12 Temmuz 2000'de gerçekleştirilerek uçağın performans özellikleri tesbit edilmeye başlanmıştır. 27 Temmuz 2000'de gerçekleştirirlen dördüncü uçuş testinde motorun dayanıklılık testi yapılarak uçak 5000 ft ve 10000 ft irtifalarda 25 dakika uçuş gerçek-leştirmiştir.

4 Temmuz 2002 tarihinde yapılan 65 dakikalık en uzun süreli test ile motorun hararet yapıp yapmadığı, sistemlerin güvenililirliği test edilip doğrulanmıştır. Bu uçuşta flaplar ilk defa denenmiş, değişik açılarda açılmış konfigürasyonlarda uçak sorunsuz olarak uçuşuna devam etmiş, flap açık olarak yapılan iniş yaklaşmasında 65 Knot düşük hızlara kadar inilmiş ve uçak sorunsuz olarak kumanda edilmiştir.

20 Eylül 2002'de yapılan uçuşta uçağın kanat, yatay stabilize, irtifa dümeni üst yüzeyleri, motor kaportası, kanat gövde birleşimi, pilot kabini arkası gibi kritik yüzeylere yapıştırılan eşit uzunlukta ve aralıktaki yün iplikler ile akım görüntülenmesi yapılmıştır. Bu uçuşa eşlik eden TAI pilotu komutasındaki bir helikopter ile havadan video ve fotoğraf çekimleri yapılmıştır.

25 Aralık 2002 tarihinde yapılan 45 dakikalık 13'üncü test uçuşunda ise maksimum tırmanma ve 145 Knot maksimum hıza sorunsuz ulaşılmıştır.

Uçuş testlerine uçağın performansı, kararlılığı ve diğer niteliklerini belirlenmesine yönelik olarak devam edilmiştir. Bu uçuşlarda gerekli olan çeşitli veriler TAI mühendisleri tarafından uçağa yerleştirilen uçuş test cihazları ile kayıt ve analiz edilerek gerçekleştirilmiştir.

SONUÇ VE KAZANIMLAR
Zirai İlaçlama Uçağı, Türkiye'de uzun yıllardan sonra tasarımı ve üretimi yurtiçinde Türk
mühendisler tarafından yapılmış ilk insanlı uçaktır. Türkiye'de havacılık sanayii uzun bir geçmişe dayanmasına rağmen, bugüne kadar kendi uçağını tasarlayıp geliştiren, üreten, testlerini yapan, dolayısıyla ürün geliştirme yeteneğine sahip olan bir yapıya kavuşamamıştır. Zirai İlaçlama Uçağı Projesi bu yöndeki çabaların somut bir adımı olarak görülmektedir. Uluslararası alanda kabul edilebilir nitelikte teknik çalışmaların yapıldığı Proje çalışmaları boyunca mühendislerimiz yüksek bir motivasyonla çalışmışlar, elde edilen bilgi birikimini daha da geliştirip diğer projelere de aktarabilecek bir konuma gelmişlerdir. Proje'nin en azından, Türkiye'de havacılık sanayinin gerektirdiği yüksek nitelikli insan gücünün oluşturulması açısından ulusal teknoloji edinimine katkısı olduğu değerlendirilmektedir. Bu katkının ulusal ekonomiye de katkı haline dönüşebilmesi
ise, mühendislerimize benzer uygun ortamlar yaratılıp kendilerini geliştirme fırsatı verilmesine ve gerek teknik birikimin gerekse sistematik çalışma birikiminin oluşturulmasına bağlıdır.

T.C. Başbakanlığının "En Ekonomik Zirai İlaçlama Metodunun Belirlenmesi ve Uygulanması" kapsamında açılan ve sonra Dışişleri Bakanlığı'nın destekleri ile Türkiye'nin öncülük ettiği D-8 Grubu'nun pilot projesi haline gelen ZIU henüz ticari bir kimliğe sahip olamamıştır.

Bir zirai uçak prototip çalışması kapsamında olması gerekenden çok daha fazla büyüklükte ve derinlikte gerçekleştirilmiş olan faaliyetler iki temel hedefe ulaşılması amacını taşımıştır. Bunlar:
• ZIU projesine özgün olarak prototip uçağın bütünü ve belirli aksamlarının yapısal testlerini sayı olarak azaltmak, uçuş testlerinin belli bir bölümü için tüm yapısal testlerin bitmesini beklememek ve tasarımda Eş Zamanlı Mühendislik sayesinde benzetim kullanımı ile tasarım sürecinden pahalı test işlemlerini azaltmak,
• Ölçü ve gerekli şartlar bakımından ZlU'dan çok kapsamlı olan A400M Askeri Ulaştırma Uçağı program; (FLA) için gerekli teknik kapasiteye, deneyimli ve özgüvene sahip kadroları oluşturmak.

ZIU projesinde gerekli teknik raporlar ve geliştirilen yazılımlar A400M programında uygulanması ve kullanılması gereken detay, güvenilirlik ve alınan büyük sorumlulukları hazırlayanlara hissettirecek bilinci yansıtacak seviyede hazırlanmıştır. Sonuç olarak TAI, ZIU ile oluşturmaya başladığı Yapısal Tasarım ve Analiz kabiliyeti ile A400M programına hazır olma yolunda başlangıç zorluğunu aşmıştır.

Bazı alanları hem 2003 itibariyle proje anlatıldığı için hemde teknik kavram yoğunluğu fazla olduğu için çıkardım umarım var olan yazı yeterli olur.